امتیاز کاربران

ستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعال
 

فهرست مطالب

تعاریف و مفاهیم اولیه

انواع تقسیم بندی بار      

                                                                                                                                                                                                                                                            

اجزای وسایل نقلیه بار(نیمه سنگین و سنگین)جاده ای اجزای وسایل نقلیه باری جاده ای

قوانین مربوط به حمل بار با وسایل نقلیه باری جاده ای(مقررات اعمال اضافه بار)

سایر قوانین و مقررات مرتبط

                                                                  

                                                                                                                      

            تعاریف و مفاهیم اولیه(Terminology)                                                                                                                                                                                                                                                        

1.حمل و نقل : هر گونه جابجایی(کالا،احشام،انسان)از مبدأ (نقطه آغاز) به مقصد(نقطه پایان) با هدف مشخص در مسیر معین با وسیله نقلیه مناسب در مدت زمان تعین شده.

تذکر:

تن: واحد سنجش وزن کالاها در جابجایی انها.(هر تن برابر 1000کیلوگرم است)

تن-کیلومتر: واحد سنجش جابجایی کالا.

تناژ: واحد سنجش وزن خالص حمل در جابجایی کالا.

نفر-کیلومتر: واحد سنجش جابجایی مسافر.


2 .ناوگان حمل و نقل عمومی جاده ای بار(:(Road Goods Public Transport Fleet کلیه وسایل نقلیه موتوری عمومی(پلاک نارنجی)که فعالیت آنها صرفا" حمل و نقل عمومی بار با ظرفیت بارپذیری بیش از 2 تن، از طریق جاده است.

3.ناوگان حمل و نقل عمومی جاده ای مسافر :کلیه وسایل نقلیه موتوری عمومی(پلاک زرد)که فعالیت آنها صرفا" حمل و نقل عمومی مسافر با انواع اتوبوس، مینی بوس و سواری کرایه از طریق جاده است.

4.راه برون شهری : شبکه‌ای از راه‌های ارتباطی خارج شهری در محدوده‌ی یک کشور که دو یا چند شهرو روستا را به هم وصل میکند و تحت مدیریت وزارت راه و ترابری است .

تذکر: راه درون شهری شبکه‌ای از معابر ( بزرگراه ،خیابان اصلی و فرعی،کوچه‌هاو...)در محدوده شهر که تحت مدیریت شهرداری منطقه است.

5.پایانه باری(Goods Terminal): محلی است بمنظور ساماندهی حمل و نقل کالا و ارایه خدمات اداری و رفاهی مورد نیاز رانندگان وسایل نقلیه عمومی جاده ای بار.

6.پایانه مسافری: محلی است بمنظور تغیر شیوه حمل و نقل(درونشهری به برونشهری و بالعکس) و وسیله نقلیه عمومی جاده ای مسافر که دارای خدمات و تاسیسات مورد نیاز مسافرین است و در مالکیت شهرداری یا خصوصی می باشد.

تذکر:پایانه مسافری اختصاصی(Garage): نوعی پایانه مسافری است که تاسیسات و امکانات خدماتی ان مختص به یک شرکت مسافری است.

7.پایانه مرزی( Border Crossing Terminal): مبادی ورودی و خروجی مجاز زمینی کشورهاست که سازمانهای مرتبط با حمل و نقل بین المللی برای انجام تشریفات لازم قانونی در ان مستقر هستند.

انواع تقسیم بندی بار (:(Goods

                                                                       منظم (بسته‌ها-جعبه‌ها-بشکه‌ها ‌لوله‌هاورقه‌های فلزی و...)

1. از نظر شکل هندسی)منظم/نامنظم)

                                                                    نامنظم(احشام-ماشین آلات-مصالح ساختمانی فله‌ای و ...)

مواد خطر ناک: تمام موادی که بر سلامت و بهداشت محیط و جانداران مضر می‌باشند.

2.از نظر جنس(معدنی-کشاورزی- صنعتی-شیمیایی و...)

3.از نظرابعاد یا وزن

انواع کلی وسایل نقلیه جاده ای:

نیمه سبک      سواری

سبک               ون

سنگین             کامیون

فوق سنگین       اتوبوس

اجزای وسایل نقلیه بار(نیمه سنگین و سنگین)جاده ای

الف)کشنده: قسمتی که بار و بارگیر را می کشد وبه قسمتهای زیرتقسیم میشود:

1- موتور(Engine):نیروی محرکه خودروها را فراهم می‌کنند.قدیمیترین موتور توسط فردی به نام دایملر در سال 1896 ساخته شد و اکنون به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند: بنزینی و دیزلی.

نکته: موتورها دارای تقسیم بندی دیگری نیز هستند که به کمک سازندگان اروپایی یا امریکایی بوجود آمد که به 2زمانه و 4 زمانه معروف هستند.

2- اطاقک راننده( (Cab: فضای بسته‌ای که راننده خودرو به همراه ملحقات خود در آن قرار می‌گیردو اتاق خواب نیز جهت استراحت وی در کابین تعبیه شده است.به طور کلی 3 نوع کابین وجود دارد:

- دماغ صاف (Cab over engine/C.O.E./Flat Nose): در این مدل راننده بر روی موتور است که کشور‌های سازنده بمنظور کوتاه کردن طول خودرو آن را طراحی کردند.

- سنتی(Conventional): نسل قدیمی تر هستند که در امریکای شمالی ساخته شدند.

-کابین کنار موتور(Cab besides engine):مدل آن انگلیسی و تعداد محدودی دارند.

3- محل خواب(Sleeper)

4- باد شکن

5- مخزن سوخت

6- چرخ پنجم (محل اتصال بارگیر با کشنده)(Fifth Wheel)

7. سایر:

  •   شاسی(Chassis/Frame): استخوان بندی خودرو است که سایر اجزای خودرو و سیستم ها به آن متصل هستند
  •   دنباله جلوبرنده(Drivetrain):اجزای دیگر خودرو که محورها(Axles) وچرخها را به موتور متصل می کندو مجموعأ به بدنه شاسی مرتبط می‌شوند.به طور کلی 3 نوع هستند:رانشی/ترمز/چرخشی
  •   تعلیق‌ها(Suspentions):سیستمهایی که فنرها و جذب کننده شوک و بست‌ها برای متصل کردن چرخها به خودرو استفاده می‌شودو هدف راحتی بیشتر سرنشینان است.
  •   لاستیک‌ها و رینگها( Tires & Rims):اجزای دواری که متصل به محورها بوده و قابلیت جابجایی و بارگیری برای خودرو را فراهم می‌کند.
  •   جعبه انتقال قدرت (Transmission):به منظور انتقال قدرت موتور به چرخها به صورت اتوماتیک یا نیمه اوتوماتیک تعبیه شده است.در امریکای شمالی جعبه دنده‌ها با سرعتهای 9/10/13/15/18 و در اروپا8/10/12/16 وجود دارند.
  •   سایر (سیستم‌های برق/ترمز/...)

ب) بارگیر: قسمتی که بار را روی آن قرار می‌دهند که به دو نوع ثابت و غیر ثابت تقسیم بندی میشود:

1( بارگیر ثابت/بارکش(Fixed Body Truck): قسمت ثابتی است که میتوان کالای مورد نظر را روی آن مهار کرد.انواع آن به شرح زیر میباشد:

1-1) بغلدار(معمولی/چادری/جرثقیل دار/...) :دارای دیواره‌های جانبی کوتاه است و وجوح طرفین آن امکان بارگیری کالاهای کشاورزی و بسته بندی شده را می‌دهد.

2-1) عایق حرارت(Reefer) : دارای سیستمهای خنک کننده یا گرم کننده یا تهویه در درون خودرو یا بارگیر می باشند و برای حمل کالا‌های فاسد شدنی بکار می‌رود.

3-1) مخزندار/تانکر(Tanker) : با مخزنی استوانه‌ای شکل فلزی ویا فایبر گلاسی برای حمل کالاهای مایع و گاز استفاده می‌شود.

4-1) سرپوشیده(Box/Van) : بار‌گیری که دارای محفظه مکعب مستطیل شکل و غیر قابل نفوذ، برای حمل اشیای شکستنی و فاسد شدنی و...استفاده می‌شود.

5-1) کامیون انباره/بونکر(Bunker Truck) : بار‌گیر استوانه‌ای شکل ،مجهز به موتور تخلیه برای حمل کالا‌هاب خاص(سیمان ،گندم و...)استفاده می‌شود.

6-1)نخاله بر/کامیون کمپرسی(Dump Truck): بار‌گیری با بدنه فلزی قوی،مجهز به جک هیدرو لیکی و بالا برنده برای بار‌گیری و تخلیه کالا‌های خشک و پودری،مصالح ساختمانی و معدنی .

2) بارگیر غیر ثابت/پشت بند(Trailer): قابلیت جدا شدن و اتصال از کشنده باری را دارد.انواع ان عبارتند از:

2-1. بغلدار(معمولی/ چادری/...): بارگیری با دیوارهای کوتاه یا میله های محافظ که ممکن است با چادر پوشیده شده باشدو عموما برای حمل کالاهای بسته بندی شده یا انواع کالاها بکار می رود.این بارگیر دارای تجهیزات مکانیزه جابجایی بار بر روی بارگیرنیز می‌باشند.(بازو‌های هیدرولیکی ،جرثقیل،..)

2-2.بوژی/واگن بی لبه (Bogie):نوعی بارگیر باتعداد محورهای متغیر و سیستم هیدرولیکی توزیع نیرو برای حمل کالاهای بسیار سنگین و غیر قابل تفکیک.

2-3.جامبو/غول آسا (Jumbo):بارگیر کمرشکن برای حمل کالاهای بسیار سنگین و غیر قابل تفکیک.

2-4.خودرو بر(Car Carry): بارگیری که معمولا در دو طبقه می‌تواند خودرو حمل کند.

2-5.محفظه دار/کانتینربر (Container): بار‌گیری که محفظه مکعب مستطیل شکل قابل جابجایی با ابعاد استاندارد بین المللی و غیر قابل نفوذ دارد و عمدتا" در حمل بارهای ترانزیتی بکار می رود.

2-6.کفی(Flat Bed):دارای کف قابل حرکت و یا ثابت در قسمت بارگیر هستند که احجام متوسط و بزرگ را می‌توان بر روی آنها به کمک تسمه یا بند متصل کرد.

2-7.کمرشکن (Large Truck):بارگیری به شکل کفی دارای محور و عرض بزرگتر وارتفاع سطح بارگیری کمترکه در بخشی قابلیت چرخش برای حمل کالاهای بسیار سنگین و غیر قابل تفکیک را دارد.

قوانین مربوط به وسایل نقلیه باری جاده ای

1.مقررات اعمال اضافه بار:

     بر اساس قانون حمل بار در صورت توزین وسیله نقلیه توسط پلیس راه کشور و داشتن اضافه بار،آن وسیله نقلیه متوقف شده و جهت پرداخت خسارت و مراحل تخلیه و دیگر مراحل به سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای استان مربوطه ارسال می‌شود تا پس از پرداخت جریمه و تخلیه اضافه بار اجازه‌تردد مجدد صادرگردد.متأسفانه در کشور ما بدلیل مشکلات مربوط به تجهیزات توزین(باسکول)و نحوه‌ی تخلیه اضافه بار در محل پاسگاهها اغلب به وسایل نقلیه اجازه تردد داده می‌شود.برخی از تعاریف مرتبط در ذیل اورده شده است:

1. محور خودرو : قسمتی از وسیله نقلیه که چرخها در دو طرف آن قرار دارند.انواع آن عبارت است از:

الف) محور راهنما (تکی یا منفرد): محور اولیه وسیله نقلیه که سیستم راهنما و فرمان به آن متصل است.

ب)تاندوم(دوتایی): محور دوتایی که فاصله به مرکز آنها کمتر از 2متر باشد.

ج)تریوله(سه تایی): محور سه تایی که فاصله به مرکز آنها کمتراز2متر باشد و میتواند تک چرخ ویا جفت چرخ باشد(6چرخ،12چرخ)

د)گروهی: مجموعه‌ای از چند محور(2، 3،...)و بدلیل نزدیک بودن آنها به یکدیگر میزان اثرگذاری یکپارچه روی آسفالت را دارند.

2. اضافه بار : میزان باری که بر حسب تن و بیش از ظرفیت وسایل نقلیه موتوری بار بر حمل شود.  

3. اضافه بار محوری: میزان باری که بیش از ظرفیت مجاز هر یک از گروه‌های محوری وسایل نقلیه موتوری بار بر حمل شود.(جدول 1)

نوع محور

بارمحوری مجاز(تن)

توضیحات

محور راهنما

6

 

محور منفرد

13

 

محور تاندوم

20

 

محور تریوله

24

 

4. اضافه بارکل : مجموعه میزان باری است که بیش از ظرفیت مجاز وسایل نقلیه موتوری بار بر حمل شود. (جدول2)

نوع وسیله

تعداد محور

بارکل مجاز(تن)

توضیحات

کامیون

2 محوره

19

 

3 محوره

26

فاصله بین مرکز تا مرکز لاستیک‌ها کمتر از 2 متر است

تریلی

3 محوره

26

فاصله بین مرکز تا مرکز لاستیک‌ها بیش از 2 متر است

4 محوره(14چرخ)

32

اگر فاصله بین مرکز تا مرکز لاستیک‌ها بیش از 2 متر باشد تا 36 تن مجاز به بارگیری است.

5 محوره(12 چرخ)

40

تعداد چرخها در محور تریوله برابر 6 است (اندازه لاستیکها بزرگتر است)

5 محوره(18 چرخ)

40

 

تذکر: اگرفاصله مرکزچرخ‌ها بیشتر از 2 متر باشد باید هر یک را جزء محورمنفرد محسوب کرد.

مثال 1:

یک تریلی 4 محوره،مسافت 235 کیلومتر را طی می‌کند. وزن محور راهنما برابر 6تن، محور منفرد 16تن ،محور زوج(8چرخ)23تن فرض شده است.در صورتی که وزن کل این وسیله نقلیه برابر 45 تن با‌شد،مطلوب است:

الف)میزان اضافه بار محوری (با رسم شکل)

ب)میزان اضافه بارکل

ج) در صورتی نرخ جریمه اضافه بار کل برای هر تن در هر کیلومتر 1620 ریال باشد،میزان جریمه محوری و اضافه بار را محاسبه نمایید.

حل:

   محور         راهنما

منفرد

زوج

بار مجاز            6

13

20

بار کنونی          6

16

23

اضافه بار           0

3

3

                                                                                         واحد وزن:تن

الف)                   6تن = 0+3+3

ب)         7تن= 6- 13             13تن =32- (6+16+23)

ج)جریمه محور راهنما   برابر سفر است.

جریمه محور منفرد:(نرخ جریمه بر اساس مقررات 1387)                                                         4758750ریال = 235×2050

جریمه محور زوج:                                                                                                            2350000 ریال = 235×10000

جریمه اضافه بار کل:                                                                                                         2664900ریال= 235×1620×7

کل جریمه پرداختی:                                                                              9773650ریال = 4758750+2350000+2664900

مثال 2:

تریلی 5 محوره(12چرخ) مسافت 250 کیلومتر را با وزن محورهای فرضی: راهنما 6 تن ، منفرد 18تن ،تریوله 35تن طی می‌کند.اگر وزن کل تریلی 59 تن باشد:

الف)اضافه بار محوری(با رسم شکل)

ب)اضافه بار کل

ج) در صورتی که اصافه بار کل برای هر تن در هر کیلو متر 1620 ریال باشد میزان جریمه محوری و اضافه بار را محاسبه کنید.

   محور         راهنما

منفرد

زوج

بار مجاز            6

13

24

بار کنونی          6

18

35

اضافه بار           0

5

11

                                                                                       واحد وزن: تن

الف)                   16تن = 0+11+ 5

ب)       3تن= 16- 19               19 تن =40- (6+18+35)

ج)جریمه محور راهنما   برابر سفر است.

جریمه محور منفرد:(نرخ جریمه بر اساس مقررات 1387)                                                         14062500ریال = 250×56250

جریمه محور زوج:                                                                                                             45375000 ریال = 250×181500

جریمه اضافه بار کل:                                                                                                               1215000ریال= 250×1620×3

کل جریمه پرداختی:                                                                            60652500ریال = 1215000+45375000+14062500

2. مقررات محدودیتهای مربوط به وزن بار در حمل ونقل جاده ای

هدف از وضع قوانین و مقررات مربوط به وزن(وزن کل وسیله و محوری) عبارت است از:

1-ایمنی وسایل نقلیه (سیستم ترمز و عملکرد آن)

2-رعایت وزن مجاز و کاهش هزینه‌های تعمیر و نگه داری جاده و ...

آثار ناشی از وزن غیر مجاز در نظام حمل و نقل عبارت است از:

-تخریب روسازی و ابنیه

-کاهش قابلیت کنترل وسیله

-کاهش عمر مفید وسیله

-افزایش مصرف سوخت

-فرسایش لاستیک‌ها

-کاهش توان ترمز

                                                                             

3. محدودیتهای مربوط به ابعاد بار در حمل ونقل جاده ای

   از طرفی برای ابعاد نیز (طول ،ارتفاع و عرض) قوانینی وضع گردیده است که در زیر اشاره ای به آن‌ها می‌کنیم.

1)      محدودیت‌طولی: منظور طول وسیله نقلیه که از ابدایی‌ترین قسمت وسیله یا بار تا انتهایی‌ترین قسمت ،در امتداد طول می‌با‌شد.

دلایل:

  •       جلوگیری از کاهش میدان دید سایر وسایل نقلیه
  •       جلوگیری ازکاهش سرعت تردد
  •       جلوگیری از کاهش امکان سبقت دیگر وسایل نقلیه
  •       جلو گیری از کاهش هدایت وسایل نقلیه
  •       رفع مشکل عبوری در مسیر‌های مخالف در قوس جاده

حداکثر طول مجاز برای وسایل نقلیه به 4 گروه زیر است:

الف)کامیون 2 محوره                 حداکثر 10 متر

ب)کامیون 3 محوره                     حداکثر 12 متر

ج)تریلی 4 محوره و بیشتر           حداکثر 5/16متر

د)تریلی خودرو بر                       حداکثر 75/20متر

نکته :کامیون‌های یدک دار حداکثر35/18متر طول دارند.

2)      محدودیت عرضی : منظور ار عرض همان 2 خط موازی با امتداد وسیله نقلیه از بیرونی‌ترین لبه کناری آن در هر دو طرف است.حداکثر عرض مجاز 6/2 متر است(آینه بغل و تجهیزات مهار محسوب نمی‌شود ولی باید از 20 سانتی متر از هر طرف تجاوز نکند)

دلایل:

  •          عدم کاهش قابلیت هدایت
  •          عدم عبور از دهانه پلها و تونل‌ها
  •          عدم اشغال عرض جاده و مانور
  •          عدم اشغال باند مجاور و مخالف در قوسها
  •          بهبود میدان دید دیگر وسایل نقلیه

3 )محدودیت ارتفاعی: منظور از ارتفاع در وسایل نقلیه با بار فاصله عمودی بالاترین نقطه بار یا بارگیر از سطح جاده می‌باشد که این مقدار حداکثر 5/4متر است.

دلایل:

  •          برای رفع اشکال از عبور در تونل‌ها و زیرگذر‌ها
  •          برای رفع مشکل احتمال برخورد با تجهیزات نصب شده در ارتفاع کم(چراغ راهنما)
  •          برای رفع مشکل کنترل وسیله نقلیه

اول مهر ماه 94

#fc3424 #5835a1 #1975f2 #2fc86b #fevec9 #eef11045 #140114114533